ميرزا حسن حسينى فسايى

828

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

كردستان كه در گوارائى سيمين دجله و فرات است ، در آن قنات و جدول انداخته از دروازه قيلى وارد شهر گشته ، تمام شهر بهبهان را سيراب كرده ، از دروازه شمالى بيرون رفته ، اراضى ديم‌كارى را فاريابى نمايند و در اين سنه [ 1282 ] : نواب اشرف و الا ، حسام السلطنه ، در خدمت امناى دولت تكرار اين مطلب را نموده ، اتمام عمل را در عهدهء نواب و الا ، احتشام الدوله قرار دادند و چون در بهبهان مقنى و آلات حفر قنات نبود ، نواب معظم اليه زمان عبور از كازرون ، سه نفر مقنى را انتخاب فرموده به بهبهان آوردند و نواب و الا حسام السلطنه ، حاجى محمد كاظم شاعر آشفته شيرازى مشهور به كدخدا را كه سالها به كلانترى شهر مشهد مقدس برقرار بود و اطلاعى كامل در اجراى قنات داشت ، مأمور به توقف در بهبهان فرمود و حاجى محمد كاظم با دوازده نفر مقنى ماهر كاردان كازرونى در ماه شعبان اين سال وارد بهبهان گشته ، مشغول حفر قنات و جدول گرديد و در مدت سه سال بيشتر به انجام رسانيده آب را از دروازه قيلى بلده بهبهان وارد نموده ، از دروازه شمالى بيرون نمود و نام اين قنات را قنات ناصرى گفتند و چون در سال 1286 نواب و الا احتشام الدوله از كوه‌گيلويه به دار الخلافه طهران برفت ، كارگزاران امور ديوانى بهبهان ، آب اين قنات را از دم كت ضميمه قنات مزرعه قنوات نموده ، مبلغى بر مال و منال اين مزرعه افزودند و تمام جدول قنات ناصرى را عاطل و باطل نموده ، بلدهء بهبهان را كما فى السابق در سه چهار ماه تابستان محتاج به آب شور و تلخ نموده‌اند . و عيد نوروز سنه بارس‌ئيل خيريت دليل در شب سيم ماه ذيقعده « 1 » اتفاق افتاد و اعليحضرت قوىشوكت ، شاهنشاه جهان‌پناه خلد اللّه ملكه ، جشن نوروزى و مراسم سلام خاص و عام را گذرانيده ، درباره هريك از چاكران خاصه ، عنايتى مخصوص مبذول فرمودند و در اواخر ماه ذىقعده اين سال ، موكب همايون به عزيمت سفر مازندران از طهران نهضت نمودند و روز عيد اضحى را در شهر سارى مازندران نزول اجلال فرمودند و روز سيزدهم اين ماه تشريف‌فرماى بلدهء اشرف مازندران گشته باغ شاه عباسى را منزلگاه نمودند و بعد از دو روز به تماشاى صفىآباد كه حضرت شاه صفى صفوى در بالاى كوه بلندى ساخته است و مشرف بر مواضع است تشريف‌فرما شدند و روز شانزدهم ذىحجه اين سال در كنار عباس‌آباد چهار فرسخى شهر اشرف نزول فرمودند و عباس‌آباد ، نام درياچه‌اى است كه حضرت شاه عباس جنت‌مكان سدى محكم از سنگ و ساروج در جلوى دره فراخى بسته كه آبهاى زمستانه در پشت اين سد محكم انبار گشته به سوراخهاى متعدد هر يكى بر زبر ديگرى متدرجا در اوقات زراعت ، چند قريه را آب دهد و روز بيست و يكم اين ماه ، موكب اعلى تشريف‌فرماى فرح‌آباد شده ، در كنار درياى مازندران نزول اجلال فرمود و روز ديگر در كشتيهاى كوچك نشسته به تماشاى سفاين دولت روس كه براى پذيرائى موكب اعلى حاضر بودند ، تشريف‌فرما شدند و روز بيست و چهارم از فرح‌آباد نهضت فرموده روز بيست و ششم شهر بارفروش مازندران را محل نزول اجلال نمودند و روز بيست و هشتم شهر آمل را . و روز غره ماه محرم سال 1283 « 2 » وارد سوله « 3 » ده گشته ، عزيمت عود به طهران را فرموده ،

--> ( 1 ) . برابر با 19 يا 21 مارس 1866 . ( 2 ) . برابر با 16 مه 1866 . ( 3 ) . واقع در 27 ميلى شمال غربى آمل .